Hanke Akayunguruzo Tekinike Gusunika Ibyuma bishya bitagira umuyonga Muyungurura buji Bikwiranye na Bopp ya firime isanzwe
Hamwe na ADHD, gucunga niyo mirimo mito irashobora kugorana. Iyo wumva urengewe, dore ingamba zimwe zo kwibandaho kugirango akazi karangire.
Niba warasuzumwe na Attention Deficit Hyperactivite Disorder (ADHD), ushobora gusanga ukora toni yurutonde rwakazi, ariko ukagira ikibazo cyo kurangiza kimwe murimwe.
Cyangwa, urashobora guhagarika umushinga wingenzi wakazi kugeza kumunota wanyuma, gusa ukumva umeze nabi bukeye kuko utafashe umwanya wo gutunganya neza ibiganiro byawe.
Nk’uko ubushakashatsi bwakozwe mu 2017 bubitangaza, ibi bitera uruziga, ipfunwe, no kwicuza bishobora gutera guhangayika no kwiheba ku bantu barwaye ADHD.
Dukurikije igitabo cya 5 cy’igitabo cyo gusuzuma no kubarurishamibare cy’indwara zo mu mutwe, abantu barwaye ADHD bashobora guhura nibimenyetso bikurikira:
Casey Dixon, umurezi n'umutoza kubanyamwuga ba ADHD, asobanura ko ubuzima hamwe na ADHD bushobora rimwe na rimwe kumva ko ari simfoni idafite umuyobozi, amanota, cyangwa ishyirahamwe, hamwe nabakinnyi bose bagerageza gufata icyiciro kimwe icyarimwe.
Ibitekerezo byawe byose birashobora kuba hejuru cyane kandi bikurangaza, bigatuma bigora kwibanda kuri kimwe cyangwa bibiri icyarimwe.
Dr. Shauna Pollard, inzobere mu kuvura indwara zo mu mutwe wemerewe gukorana n’abakiriya mu bikorwa by’abikorera ku giti cyabo i Maryland, Jeworujiya, no mu Karere ka Columbia mu myaka irenga 20 yagize ati: "Abantu barwaye ADHD barangaye byoroshye."
Abantu barashobora kugira ikibazo kitoroshye cyo kugera kuntego zabo. Pollard yongeyeho ati: “Urashobora kuba ufite impengamiro yo gutebya cyangwa kugenzura kurambirwa ukora ibintu bishimishije aho gukora ibintu by'ingenzi.”
Hano hari imirimo itandatu ishobora guhinduka cyane kubantu bafite ADHD nkuko abahanga babivuga.
Niba ufite ADHD, urashobora kugira ikibazo cyo kuguma kuri gahunda murugo no mubiro, nkuko Pollard ukorana ahanini nabanyamwuga bagezeho cyane bafite depression na ADHD.
Pollard yavuze ko iyo ufite ADHD, gucunga neza igihe cyawe no kugendana na gahunda hamwe na gahunda bishobora kugorana.
Kwibagirwa kugira inama cyangwa kwihutira kugera ahantu ku gihe nabyo birashobora kuzana amarangamutima mabi. Pollard yongeraho ko ushobora kubona ibitekerezo bibi kubyerekeye imyitwarire yawe yibagirwa kubantu mubuzima bwawe ukabibona nkumuntu ku giti cye.
Gukora ku gihe ntarengwa bisaba kwishyiriraho gahunda cyangwa gukoresha igihe cyawe, imbaraga, n'imbaraga zawe. Dr. J. Russell Ramsay yasobanuye ko ibyo ari ibibazo abantu bafite ADHD bashobora guhangana nabyo.
Ramsay ni umwarimu wungirije wa psychologue clinique akaba n'umuyobozi wa gahunda yo kuvura no gukora ubushakashatsi ku bakuze ADHD mu ishuri ry'ubuvuzi rya Perelman muri kaminuza ya Pennsylvania.
Ramsay yongeyeho ko ibintu bigenda bigorana mugihe ugomba gucunga ibindi bibazo byubuzima, nk'urugo n'umuryango.
Ramsay yavuze ko bishobora kandi kugora abantu bafite ADHD gukomera ku ngeso nziza, nko gufata imiti isanzwe cyangwa gukora siporo buri gihe. Gucunga indwara zidakira nka diyabete biragoye cyane.
Ramsay yagize ati: "Abakuze bafite ADHD birashoboka cyane ko batinda gufata ingamba zikenewe zizabagirira akamaro mu gihe kirekire niba ingaruka zitari hafi." “Gushyira imbere inyungu ntoya hakiri kare kuruta inyungu nini yatinze ni ibintu bisanzwe.”
Niba ufite ADHD, ushobora gusanga wongeye gusoma inshuro nyinshi kubera ko uzimira mu bitekerezo cyangwa ibirangaza, nk'uko bisobanurwa na Dr. Sabrina Romanoff, inzobere mu by'imitekerereze ya muntu mu by'ubuvuzi mu mujyi wa New York.
Mugihe udacunga ADHD, mubisanzwe urashobora kwibanda kubikorwa bitagusamaza.
Romanoff asobanura ubu buryo bwo kwibandaho nkuburyo bwo gutemba bukunze guhunga abantu bafite ADHD. Asobanura agira ati: “Iki ni igihe uhugiye mu gikorwa kandi ntugomba gushungura ushishikaye.”
Umuntu wese arashobora guharanira kugera kuntego zabo rimwe na rimwe. Ariko, niba ufite ADHD, mugihe wibanze kumugambi umwe hanyuma ugategura umwanya wawe nimbaraga zawe hafi, ushobora guhura nibibi byinshi. Ibi birashobora gukora kubikorwa bito, nko gutunganya ameza yawe, cyangwa imirimo minini, nko kwandika igitabo.
Pollard yagize ati: "Igihe kirenze, nubwo washyizeho umwete, mu isi isanzwe, ingaruka zo kuba akajagari, gutinda, no kurangara birashobora gutuma wumva ufite umutimanama, umutimanama, no gutenguha."
Gukemura ibyiyumvo byo kurengerwa kurutonde rwibikorwa byinshi byo gukora birashobora guhangayikisha kabiri. Ariko, mugihe ufite ADHD, hariho inzira zo guhangana no kumva urengewe.
Ibimenyetso bya ADHD birashobora gucungwa na gahunda nziza yo kuvura. Abantu bamwe bashobora gusanga batumva barengewe mugihe ADHD yabo icungwa neza.
Niba warasuzumwe na ADHD, tekereza gukorana na muganga wawe cyangwa umuvuzi kugirango ubone gahunda nziza yo kuvura.
Pollard yagize ati: "Imiti ifasha cyane mu kuvura ibimenyetso bya ADHD." Imiti ya ADHD irashobora gutangwa na muganga gusa. Ni ngombwa gukurikiza amabwiriza ayo ari yo yose yandikiwe na muganga.
Kimwe nubuzima bwose bwo mumutwe, birashobora gufata igihe nimbaraga zo gushaka icyiza kubimenyetso bya ADHD.
Iyo wumva urengewe na ADHD, Pollard aragusaba kureba neza imbaraga zawe hamwe n’aho ukorera.
Ubushakashatsi bwa 2019 bwubumenyi bunoze bwo gucunga neza abanyeshuri bo muri kaminuza hamwe na ADHD bwemeje inama za Pollard. Abanyeshuri bafite amanota menshi, bivuze ko bahagaritse kureba neza ibibazo bahuye nabyo, bavuze ko hagabanutse imihangayiko ijyanye nibibazo byabo bya ADHD.
Kuvugurura ibitekerezo bibi cyangwa bidafasha hafi yo gutumbira hamwe no kubahiriza igihe ntarengwa nabyo birashobora gufasha.
Abanyeshuri bitabiriye ubushakashatsi bwavuzwe haruguru 2019 batangaje ko kuvuga ku bibazo byabo bya ADHD byagabanije guhangayika no guhangayika bijyanye nuburyo inshuti, umuryango, n’abarimu babona imyitwarire isanzwe.
Ikintu gikunze kubura mugihe ufite ADHD, Romanoff yasobanuye, nubushobozi bwo kwibanda cyangwa kwerekeza ibitekerezo byawe kumurimo umwe nta nkomyi.
Romanoff avuga ko ushobora gutangira ukuraho ibirangaza mu kazi kandi ukitoza imyitozo y'ibanze izagufasha kuguma mu kanya.
“Iyo ubonye ibitekerezo byawe biruka, kora urutonde rw'ibintu bitanu ushobora kubona, ibintu bitanu ushobora gukoraho, ibintu bitanu ushobora kumva, n'ibindi.”
Romanoff yabisobanuye agira ati: “Ibyumviro byawe bigufasha kuva mu kajagari kaba mu bitekerezo byawe.
Gerageza gukora umurimo ushimishije cyangwa wumva umeze neza, aratanga inama. Ati: “Urashobora gukorera ahantu hashimishije cyane, gerageza kwibanda ku kazi kawe mu gihe gito, utere impumuro ukunda, cyangwa ucane buji kugira ngo uhuze neza.”
Imirimo yoroshye irashobora kurenga byoroshye abantu bafite ADHD. Ariko hariho inzira zo guhangana no kumva urengewe kugirango urusheho gutanga umusaruro.
Ingamba zimwe zasabwe ninzobere zagufasha kubona ibitekerezo byinshi no gucunga imirimo ya buri munsi hamwe no guhangayika gake harimo:
Tekereza kubona ubufasha ukeneye no kugerageza ingamba zishobora kugukorera. Niba utazi aho uhera, reba umurongo ngenderwaho wa Psych Central kugirango ubone ubufasha bwubuzima bwo mumutwe.
Hamwe nubufasha, urashobora gutuza simfoni yibitekerezo mumutwe wawe kandi byoroshye kwibanda kumyumvire yawe kubintu wita kandi ushaka kugeraho.
Niba ufite ADHD, urashobora kumva byoroshye. Kwiga ubuhanga bwo guhangana no kubigira gahunda birashobora gufasha.
Abana benshi nabakuze bafite ADHD bafite ikibazo cyo kugerageza gusoma. Dore impamvu ibibazo bishobora kuvuka nuburyo bwo kubitsinda.
Mugihe cyo kubana na ADHD, amarangamutima arenze nukuri. Dore impamvu hyperensitivite reaction ibaho nuburyo bwo kuyicunga.
Abantu bafite ADHD biragoye gukomera kumirimo mubikorwa byabo bya buri munsi. Gukora gahunda birashobora kugufasha gukomeza kurangiza imirimo no kuba byinshi…
Niba ufite ibimenyetso bya ADHD, gutebya birashobora kuba ikibazo gihoraho, ariko birashoboka. Dore uburyo bwo gutangira.
Umuvuzi ukwiye arashobora kugufasha guteza imbere ubuhanga nicyizere cyo gucunga ubuzima bwawe bwo mumutwe nibibazo byamarangamutima ubuzima bwawe bwose. Dore uko wabibona.
Twumva icyo abahanga bavuga kubijyanye n'amajwi ya ASMR (Autonomous Sensory Meridian Response) n'ubuzima bwawe bwo mumutwe. Byongeye, bane ASMR WoweTubers…
Dushingiye ku makuru yo mu myaka ibarirwa muri za mirongo yiga ku bashakanye nyabo, ibyahanuwe na Dr. John Gottman ni 93 ku ijana. Turimo gupakurura Abafarashi Bane…

